
همچنین با یک جوان آلمانی که درباره تز دکترای خود تحقیق می کرد دیداری داشتم.او نیز به راحتی به زبان فارسی صحبت می کرد و تحصیلاتش در مورد ایرانشناسی بود و دو سالی نیز در ایران زندگی کرده بود. بسیار مسلط به زبان فارسی بود و با خیابانهای تهران و رفت و آمد در شهر نیز آشنا بود و این قضیه در کنار صحبت روانش به فارسی برای من جالب بود. بخشی ( یا شاید موضوع اصلی) تز دکترای او در مورد وبلاگها در ایران بود و البته تا حدودی نیز با وبلاگهای معروف ایرانی و حتی نظریات آنها ( یا تغییر و تحول در اعتقادت برخی وبلاگ نویسان ) آشنا بود. با گروه های مختلف وبلاگ نویسی آشنا بود و حتی برخی از مطالب وبلاگ مرا نیز مطالعه کرده بود که در صحبتهایمان درباره آنکه چرا آنها را نوشته ام صحبت کردیم. او نیز همچون پرفسور سربرنی علاقمند بود در مورد بلاگفا بداند و درباره دلایل و چگونه راه اندازی، شیوه مدیریت و وضعیت کنونی سایت باهم صحبت کردیم.
حقیقت آن است که در هر دو ملاقاتی که داشتم از اینکه شخصیتهایی را میدیدم که علاقمند به ایران و مسلط به زبان فارسی هستند و برایشان تفکر و فعالیت ایرانیها جالب است و آنرا دنبال میکنند لذت بردم و به نوعی باعث افتخارم بود.
چند سال قبل زمانی که برای ضبط مصاحبه ای در یکی از بخشهای خبری صدا و سیما بودم با خبرنگاری که تهیه مصاحبه را برعهده داشت صحبتی داشتم و به نظر میرسید در آن زمان در صدا و سیما حساسیت زیادی برای مطرح کردن بحث وبلاگها بود و در واقع با نگاه تردیدآمیز به آن نگریسته میشد. چند سالی از آن مصاحبه می گذرد و در این سالها علاوه بر آنکه به تعداد وبلاگ نویسان فارسی زبان اضافه شده است نگاه سیما نیز به وبلاگها تغییر کرده است و شاید در برنامه های مختلف صدا و سیما بارها واژه وبلاگ را شنیده باشیم.
چند روز قبل قرار شد در یکی از برنامه های صبحگاهی شبکه دو بصورت زنده درباره وبلاگها صحبت کنم، روز پخش به دلایلی تغییر کرد و به روز پنجشنبه هفته گذشته افتاد و من مجبور شدم در یک شب زنده داری بخشهایی از متن و موضوعاتی که قرار بود درباره آن صحبت شود را تهیه کنم و بعد هم با چشمهای پف کرده با تاخیر فراوان به برنامه رسیدم ، فرصت گریم که هیچ فرصت خشک کردن مو و شانه زدن هم نبود و به محض نشستن در صندلی شمارش معکوش پخش مستقیم شروع شد. با وجودی که از قبل فکر میکردم سی دقیقه برای بحث معرفی وبلاگها زیاد است اما در آخر فرصت برای مطرح کردن یا بیان توضیحات کاملتر درباره بخشی اعظمی از مطالبی که درباره وبلاگها آماده کرده بودم نشد.
پخش برنامه روز از نو در ساعت اولیه صبح است و من تصوری از اینکه در آن موقع صبح چند نفر فرصت یا تمایل به دیدن برنامه ای درباره وبلاگها دارند را نداشتم اما پس از برنامه و روشن کردم تلفن همراه متوجه شدم برخی از دوستان و کاربران بلاگفا نیز این برنامه را دیده اند. همانطور که اشاره کردم شاید مهمترین فایده پخش چنین برنامه هایی تغییر در نگاه به وبلاگها به عنوان پدیده ای مثبت و تاثیر گذار و توجه و پرداختن بیشتر به آن در بزرگترین رسانه کشور است.
درک رفتار انسانها چه تلخ چه شیرین بخشی از تلاش برای شناخت افرادی است که با آنها ارتباط داریم و واقعیتی را مشخص میکند که در درک بیشتر دیگران و ارتباط با آنها به ما کمک میکند.
شکل گیری حبابها
شکل گیری حبابها در اقتصاد به دلیل تصور مثبت فعالان و افراد موثر در بازار (یا یک عرصه اقتصادی) و خریدان از پیشرفت بازار و ارزش سهام و یا قیمتهای آتی است. این تصور باعث افزایش تقاضا و هجوم برای خرید می شود و در نتیجه قیمتها افزایش پیدا می کند و همین افزایشها پیش بینی ها و تصورات قبلی را تقویت کرده و بصورت زنجیره ای باعث افزایش مجدد قیمتها می شود.این روند تا زمانی ادامه پیدا میکند که فاصله زیادی بین ارزش واقعی سهام (یا محصول)و چشم انداز درآمد حاصل از سهم با قیمت کنونی آن که صرفا توسط بازار ایجاد شده است به وجود آید و در این شرایط روند خرید کاهش پیدا کرده و در نتیجه حباب شکل گرفته خواهد ترکید و بازار کاهش شدید قیمتها و یا ارزش سهام را تجربه خواهند کرد.
حباب دیگری برای دات کام
پس از شکست حباب دات کام در سال 2000 و ورشکستی بسیاری از شرکتهای دات کام و یا واگذاری آنها به دیگر شرکتها، سرمایه گذاری و نگاه به بازار آی تی با دید معقولانه و محتاطانه تری صورت گرفته است. اما مدتی است که برخی از رسانه ها و کارشناسان در زمینه شکل گیری حباب دیگری هشدار داده اند. مسئله اینجاست که در سالهای اخیر قیمتهای خرید (یا پیش بینی ارزش سهام) برخی شرکتها و سایتها بسیار بالاتر از درآمد زمان فعلی آن شرکتها و حتی تصور درآمد آتی آنهاست و در عین حال در مقایسه با شرکتهای پایدار دیگر در این بازار ارزش این شرکتها بسیار بالاتر بوده است. نگاهی به خریدهای شرکتهایی چون گوگل و یاهو نشان میدهد که در مواقعی صاحبان برخی سایتها و شرکتهای خریداری شده نیز از قیمت پیشنهادی برای خرید متعجب بودند و در عین حال شرکتهای مثل گوگل و یاهو میلیونها دلار برای سایتهایی پرداخت کرده اند که نه از لحاظ کسب درآمد در موقعیت خاصی هستند و نه از لحاظ تکنولوژی بکارگرفته بسیار پیشرفته هستند. به نظر می رسد که خریدهای فوق بیشتر به دلیل تمایل شرکتهای بزرگ در کسب کاربران این سایتها و تسریع در نفوذ به یک حوزه کاری و کسب موقعیت در آن بازار خاص هستند (مثلا حضور در عرضه اشتراک گذاری ویدیو ) و البته نشانه های از قیمتهای حبابی نیز وجود دارد و در مواردی (مانند خرید اسکایپ) حتی امکان فروش مجدد آن با قیمت خریداری شده وجود نداشت و یا شرکتها مبلغ بسیار بالایی برای خرید شرکت یا سایتی پرداخت کرده اند که درآمد آن تنها درصد ناچیزی از درآمد کل شرکت خریدار است.
توجه داشته باشید که دلیل اصلی بسیاری از این خریدها نیاز به حضور سریع در یک بازار مشخص و کسب کاربران و یا طمع برای تصاحب یک سایت موفق بوده و در چنین شرایطی شرکتهای سرمایه گذار تنها به سراغ چند سایت و شرکت موثر در این عرصه خواهند رفت و اگرچه خرید بالای یک سایت یا شرکت ارزش دیگر سایتهایی که فعالیت مشابهی را دارند افزایش میدهد اما شاید دیگر خریداری برای آنها وجود نداشته باشد و از طرفی نیز مجبور به رقابت با کمپانیهای بسیار بزرگتر میشوند.
خریدهای چند صد میلیونی و حتی میلیاردی برخی شرکتهای دات کام به نوعی رغبت به سرمایه گذاری در این عرصه را بیشتر کرده است. لازم به توضیح است که بخصوص در بازار آمریکا و اروپا بسیاری از سایتها و شرکتهای دات کام با توجه به پلن خود در جهت توسعه و کسب درآمد آتی سرمایه جذب میکند و میتوانید سایتهای متعددی را ببینید که فعالیت آنها هزینه بالایی دارد اما در شرایط فعلی درآمد خاصی نداشته و با تکیه به سرمایه های جذب شده برای کسب کاربر بیشتر و در نهایت کسب درآمد در آینده فعالیت میکنند و البته سرمایه گذاران نیز با نگاهی به خریدهای چند صد میلیونی به طمع موفقیت یک ایده یا سایت و در نهایت کسب درآمد و یا حتی فروش موفق آن در آینده در این بازار وارد می شوند و ممکن است در واقعیت خبری از خریدارهای با پیشنهادهای میلیونی و یا درآمدهای آنچنانی در آینده نباشد. در ذهنیت مردم نیز گاهی ارزش سایتها بسیار بیشتر از ارزش واقعی آنهاست بطور مثال زمانی که تب MySpace آمریکا را فراگرفت احتمالا ارزشی که برای آن فرض می شد بسیار بالا بود و با وجودی که هنوز این سایت از استقبال مردم برخوردار است اما وجود رقیب دیگری که او نیز پیشرفت سریع و استقبال گسترده ای برخوردار است ممکن است در ارزش امروز آن موثر باشد. بنابراین در نهایت ممکن است در آینده نه چندان دور رغبتی که به سرمایه گذاری در عرصه شرکتهای دام کام وجود داشته کاهش پیدا کرده و در نتیجه بسیاری از شرکتها و سایتهای دات کام امکان ادامه فعالیت نداشته باشند. حتی امروز نیز کم و بیش فعالیت برخی از سایتها به همین دلیل با مشکل مواجه شده است.
اگرچه هشدارهای داده شده در مورد شکل گیری نوعی حباب در مورد ارزش شرکتهای دات کام منطقی به نظر می رسد اما بایستی اینرا نیز در نظر داشت که با توجه به پیشرفتهای صورت گرفته نسبت به سال 2000 شرایط بهتری برای ادامه فعالیت شرکتهای دات کام وجود دارد. هزینه سخت افزار به شکل قابل توجهی کاهش پیدا کرده است. توسعه نرم افزار نیز با وجود تکنولوژیهای جدید،کدباز یا رایگان کم هزینه تر شده است، نفوذ اینترنت در بین شهروندان آمریکا و اروپا بسیار بیشتر شده و تقریبا در شرایط پایداری قرار گرفته و با رشد آگهی های آنلاین و همچنین شیوه های گسترده انتشار آگهی (مانند سیستم انتشار آگهی گوگل برای سایتها ) کسب درآمد نیز آسان تر شده است.
1. بررسی یکتایی نظردهنده با استفاده از کوکی
کوکی ها شامل اطلاعاتی با اندازه بسیار محدود هستند که توسط مرورگر در کامپیوتر کاربر ثبت می شود. کوکیها کاربرد بسیار زیادی دارد و تقریبا در اکثر سایتهای دنیا مورد استفاده قرار می گیرند. مشخصه کوکی ها این است که هر سایتی کوکیهای مخصوص خود دارد و صرفا نیز به آنها دسترسی دارد. (جز در مواردی که کوکی عمومی تر باشد) . بنابراین نوشتن و ارسال کوکی میتواند ابزاری برای بررسی یکتایی کاربر باشد. بسیاری از سایتهای نظرخواهی امروزی از کوکی برای بررسی یکتایی نظردهندگان استفاده میکنند. مشکل بزرگ شیوه فوق این است که به راحتی و حتی توسط کاربران غیر حرفه ای امکان حذف کوکی وجود دارد و در واقع کاربران میتوانند با حذف کوکی هربار خود را کاربر جدیدی معرفی کنند و امکان ارسال نظر جدیدی را داشته باشند که این مشکل میتواند در تغییر نتایج نظرسنجی موثر و آنرا نامعتبر سازد.
2.بررسی یکتایی نظردهنده با استفاده از آی پی
آی پی مجموعه از چند رقم است که به نوعی مشخصه کاربران در اینترنت است و پس از اتصال هر کامیپوتر به اینترنت به آن اختصاص داده می شود. هر شرکت سرویس دهنده اینترنت مجموعه ای از آی پیها را دارد که به کاربران خود تخصیص میدهد. بررسی آی پی با فهرست آی پی های اختصاص داده شده به شرکتهای سرویس دهنده اینترنت و کشورها میتواند منتج به اطلاعاتی از کشور و یا شهر کاربر شود. آی پی ها معیار بسیار خوبی برای بررسی یکتایی کاربران و حتی بررسی موقعیت جغرافیای آنها هستند و میتوان گفت برخی از نظرسنجیهای مهم دنیا از آی پی نیز به عنوان شیوه ای برای بررسی یکتایی کاربران استفاده میکنند. اما این شیوه نیز بی ایراد نیست. بسیاری از کاربران که از Dialup استفاده میکنند در هر بار اتصال به اینترنت یک آی پی جدید دریافت میکنند که این میتواند به معنای فرصتی دیگر برای شرکت در یک نظرسنجی باشد همچنین در بسیاری از مراکز آموزشی و یا ادارات آی پی نهایی و ثبت شده کاربرانی که از شبکه آن مرکز استفاده میکنند میتواند یکی باشد که چنین مسئلهای یا امکان شرکت در نظرسنجی را از آنها سلب میکند یا اصولا نظرات آنها تاثیری در نتایج نخواهد داشت.
3.بررسی یکتایی نظردهنده با استفاده از ایمیل
شاید چنین شیوه ای را تجربه کرده باشید که برای ثبت در یک سایت یا نظرسنجی مجبور به ورود ایمیل و در نهایت ورود کد یا لینک تایید ارسال شده به ایمیل شما جهت نهایی کردن ثبت نام باشید. استفاده از ایمیل اگرچه میتواند تا حدود زیادی از ارسال نظر توسط روباتها جلوگیری کند و یا به دلیل صرف زمان بیشتر امکان تقلب را محدود کند اما در نهایت آنچنان هم قابل اعتماد نیست چرا که همه ما میدانیم که براحتی میتوان دهها یا صدها ایمیل ساخت و یا از ایمیلهای موقت که توسط برخی سایتها ارائه می شود استفاده کرد.
با توجه به شرایط بالا میتواند نتیجه گرفت که هیچ راهکار کاملا مطمئنی برای صحت تعداد افراد شرکت کننده در نظرسنجی وجود ندارد و دقیق ترین نظرسنجیهای اینترنتی نیز حداکثر تلاش میکنند با ترکیبی از شیوه های فوق تا حدودی نتایج نظرسنجی خود را معتبر سازند. در عین حال شاید یک اشکال دیگر نظرسنجی های اینترنتی این است برخلاف شیوه های سنتی، نظرسنجی مخاطب خود را از گروههای مختلف انتخاب نمیکنند و مثلا یک نظرسنجی در مورد یک محصول نرم افزاری خاص در سایت طرفداران آن محصول نرم افزاری نتیجه متفاوت با همان نظرسنجی در سایت منتقدان آن محصول دارد و این قضیه در موارد سیاسی نیز مشهود است و بنابراین شاید نتوان به نظرسنجیهای صورت گرفته با سایتهایی با بیننده کم و مخاطبان خاص چندان اعتماد کرد.
در نهایت با وجودی که همچنان شیوه مطمئنی برای بررسی صحت نظرسنجیهای اینترنتی وجود ندارد اما حقیقت این است که در بسیاری مواقع کاربران نیاز یا علاقه ای برای تقلب و تغییر مصنوعی نتایج نظرسنجی ندارند و این قضیه میتواند باعث شود که نظرسنجی های کم هزینه اینترنتی در بسیاری مواقع حداقل برداشتی کلی از نظرات کاربران را در پی داشته باشند.