سایت خبری دویچه وله در خبری با عنوان «بودجه دولت آمریکا برای گسترش دمکراسی در ایران» خلاصه ای از گزارش دفتر سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا شامل فهرست هزینه ها و  پرداختهای مربوط به پروژه گسترش دمکراسی در دو کشور ایران و سوریه را در سال 2006 منتشر کرده است. در بخشی از این خبر به تقاضای بودجه 75 میلیون دلاری توسط دولت آمریکا برای ایران و نهایت تصویب 66 میلیون و صدهزار دلاری توسط کنگره آمریکا اشاره شده است. نزدیک به 36 میلیون دلار این بودجه شامل هزینه های رسانه صدای آمریکا به فارسی، رادیو فردا، رادیو ازادی و... شده است.همچنین مبالغی نیز صرف برنامه های چون « اقدام برای همکاری در خاورمیانه» و تلاش در پشتیبانی از فعالانی که در ایران آزادی های مدتی، حق بیشتر بیان و یا حقوق زنان را دنبال میکنند شده است. اما آنچه در این میان و به خصوص در حوزه وب و اینترنت ایرانی قابل توجه است اختصاص 5 میلیون دلار برای فعالیتهای اینترنتی و نظایر آن از بودجه فوق است. احتمالا بخشی از این بودجه صرف ایجاد فیلتر شکنها و آموزش روشهای عبور از فیلتر شده است اما به نظر نمی رسد که همه این مبلغ که نزدیک به 4 میلیارد و پانصد میلیون تومان است تنها صرف این موضوع شده باشد و مطمئنا  بخشی از این بودجه به فعالیتها سایتهای مرتبط با ایرانیان و فارسی زبان اختصاص داده شده است. هنگامیکه در مورد وب فارسی و اینترنت ایرانی صحبت میکنیم درباره دنیای محدودی صحبت میکنیم که شاید بازیگران اصلی آن صد یا دویست سایت مطرح فارسی یا ایرانی باشند و بعید نیست بخشی از این بودجه صرف گسترش یا حمایت از این سایتها شده باشد. حتی صرف مطرح شدن چنین بودجه ای برای فعالیتهای اینترنتی میتواند مشکلات زیادی را برای گسترش وب فارسی (البته نه از جهت اهدافی سیاسی که دولت آمریکا به دنبال آن است) ایجاد کند.

نخستین تاثیر منفی این بودجه حساس شدن نهادهای اطلاعی و امنیتی و در نهایت دیدگاه مسئولین به اینترنت و وب ایرانی است. این مسئله به تنهای میتواند باعث محدودیتهای در گسترش وب فارسی و  اینترنت  در کشور شود توجه داشته باشید که قاعدتا هزینه شدن چنین بودجه ای میتواند تا حدی باعث ایجاد فضایی منفی در وب بر علیه حکومت و یا نظرات دولتمردان ایران نیز شود (وب سیاست زده، موج سازی ها و جدالهای سیاسی ، گسترش مطالب نا به هنجار و...)  که این نیز میتواند باعث محدودیت بیشتری از طرف دولتمردان برای اینترنت شود که در میان خشک و تر با هم خواهند سوخت و مدیران مستقل سایتهای فارسی و کاربران ایرانی بیش از هر کسی متضرر خواهند شد.

دومین تاثیر منفی هزینه شدن چنین بودجه ای، حمایت از برخی سایتهای خاص و کمک به ایجاد و توسعه سایتهایی با حمایتهای چند ده یا صد هزار دلاری است که طبیعیتاً  بخش خصوصی و مستقل و همچنین  متولیان بسیاری از سایتهای فارسی که  با بودجه شخصی اقدام به ایجاد یا پشتیبانی از سایت خود میکنند و با توجه به پتانسیل بازار وب (مانند تبلیغات اینترنتی) هزینه های خود را جبران میکنند  توان رقابت با این سایتها را نخواهند داشت. سایتهایی که حمایتهای دلاری چنین طرحی را دریافت میکنند میتواند از لحاظ نرم افزاری، سخت افزاری، نیروی انسانی و تبلیغات امکانات بهتر و فراتر از کشش و پتانسیل بازار و کسب و کار سایتهای مستقل فارسی داشته باشند و در نتیجه در رقابتی ناعادلانه سایتهای مستقل را تضعیف خواهند شد. درعین حال چنین حمایتهایی میتواند انتظار نیروی انسانی یا حتی کاربران ایرانی را بیش از توان بخشی خصوصی بالا ببرد مثلا نویسنده مقالاتی که از نشریه اینترنتی خاصی درآمدهای بالایی دارد رغبتی به همکاری با نشریه های اینترنتی مستقل و خصوصی نخواهد داشت و یا کاربران ایرانی از سایتهای مستقل نیز کیفیت و خدماتی در حد سایتهای حمایت شده توسط دلارهای آمریکایی خواهند داشت همچنین این احتمال نیز وجود دارد که چنین بودجه ای صرف خرید سایتهای موفق ایرانی و استفاده از آنها برای اهداف سیاسی شود. یادآور می شوم که انتظار نمی رود که دولت آمریکا به راستی به دنبال کمک و حمایت از کاربران اینترنت در ایران باشد و قاعدتا آنها اهداف سیاسی خود را در اولویتهای صرف چنین بودجه ای در نظر می گیرند.

تاثیر منفی دیگر  اگرچه ارتباط مستقیمی به بودجه آمریکایی ندارد اما باز هم تاثیر منفی در سایتهای مستقل ایرانی دارد. احتمالا بخش دولتی یا برخی گروههای سیاسی نیز در کشور و در مقابله با اختصاص چنین بودجه ای توسط آمریکا  فعالیتهایی را شروع می کنند ، بودجه هایی تصویب خواهد شد و فعالیتها و پروژه هایی در اینترنت و وب توسط نهادی دولتی یا نیمه دولتی آغاز خواهد شد و از آنجا که عموماً چنین پروژه ها و بودجه هایی در این کشور با توجه به روابط خاص به افراد یا گروههای خاصی داده خواهد شد و همچنین فعالیتهای این گروه خاص نیز به دلیل عدم تجربه یا شناخت میتواند با اشتباهاتی همراه باشد باز هم  سایتهای مستقل فارسی تاوان این مسئله را خواهند پرداخت . آنها بایستی در فضایی که مورد توجه دشمنان جکومت و نهادی امنیتی دولت ایران  است  از طرفی با گروهی از سایتها که از حمایت دلاری آنسوی آبها برخوردارند رقابت کنند و از طرفی با پروژه های دولتی یا نیمه دولتی و سایتهایی که از حمایت میلیونها تومانی دولتی برخوردارند و چه بسا که در میان قربانی بازیهای سیاسی یا مقاصد عده ای فرصت طلب شوند.

مسئله فوق در وهله اول دقت نظر مسئولین امر و دولتمردان را می طلبد نبایستی اجازه داد که توجه دولتهای مخالف حکومت ایران به اینترنت باعث تعطیلی و یا حاکم شدن فضای امنیتی بر اینترنت و وب فارسی شود از طرفی نیز چنین شرایطی دقت نظر بیشتر صاحبان حرفه ، بخش خصوصی و  فعالین این حوزه نسبت به آنچه در اینترنت ایرانی میگذرد را می طلبد.

مرتبط:
خبر « بودجه دولت آمریکا برای گسترش دمکراسی در ایران » - دویچه وله