بحث مقایسه سرویسهای وبلاگ ایرانی با نمونه های مطرح خارجی خود شاید از زمان تاسیس اولین سرویس وبلاگ ایرانی شروع شده باشد. اما این اواخر این بحث داغ تر شده است که یکی از دلایل آن پشتیبانی بهتر از زبان فارسی در برخی از سرویسهای مطرح خارجی و همچنین برخی مشکلات سرویسهای ایرانی است. شاید شما نیز تاکنون مطلبی در زمینه مقایسه مثلا سایت بلاگفا به عنوان یکی از سرویس وبلاگ مطرح ایرانی با سایتهایی همچون بلاگر یا وردپرس خوانده باشید. پذیرفتنی است بتوان مقایسه ای بین امکانات سایتهای ایرانی با نمونه مطرح خارجی داشته باشیم. جدولی مقایسه ای  از امکانات مختلف سایتها که البته شاید در برخی موارد به شکل محسوسی کفه ترازو به سمت سرویسهای خارجی باشد.بطور مثال امکان اختصاص صدها مگابایت جهت آپلود تصاویر (مثل آنچه که در بلاگر است)یا فایلهای صوتی چیزی نیست که بتوان در سایتهای مطرح ایرانی دید. ضمن اینکه مقایسه امکانات سایتهای ایرانی با نمونه خارجی آن پذیرفتی و معقول به نظر می رسد اما چیزی که معمولا در این مقایسه ها دیده نمی شود مولفه هایی چون امکانات، بازار ، درآمد و ارزش گذاری و همچنین بازار رقابتی است.
برای درک بهتر این مطالب اجازه دهید به چند سال قبل برگردیم، زمانی که سایت بلاگر به عنوان یکی از بزرگترین و مطرح ترین سرویسهای وبلاگ خارجی هنوز توسط شرکت گوگل خریداری نشده بود. وبلاگ نویسان قدیمی و آنها که وبلاگها را دنبال میکردند به خاطر دارند که در آن زمان بلاگر آگهی یا بنری به اندازه 460 در 60 پیکسل را در بالای تمام وبلاگهایی که از سرویس رایگان آن استفاده میکردند نمایش می داد و البته از فضای اختصاصی برای قرار دادن تصاویر نیز خبری  نبود. سایتی که جهت صرفه جویی در منابع خود صفحات استاتیک ایجاد میکرد و هر از چند گاهی نیز مشکل داشت و  در مقایسه با سایتهای مشابه ایرانی  برتری خاصی نداشت. حال اگر امروز بلاگر سایتی با امکان  فارغ العاده اختصاص صدها مگابابت فضا برای تصاویر کاربران خود است یا از لحاظ کیفیت خدمات ارتقاء قابل توجهی داشته است و در عین حال آگهی تبلیغاتی در وبلاگهای زیرمجموعه این سایت دیده نمی شود به دلیل سرمایه گذاری و حمایتهای شرکت گوگل است.بهره برداری از دیتاسنترهای گوگل و به نوعی عدم محدودیت سخت افزاری  و همچنین عدم نیاز گوگل به درآمد این سایت باعث شده بلاگر امروز سایتی متفاوت با سایت مستقل سالهای قبل باشد. اگر امروز شاهد افزایش امکانات سرویسهای وبلاگ خارجی هستیم بخشی از آن به دلیل رقابت شرکتها و بخصوص رقابت شرکتهای چند میلیاردی و کسب سهم از بازار محتوا و ترافیک است که در نهایت باعث افزایش سهم در بازار میلیاردها دلاری تجارت الکترونیک و انتشار آگهی آنلاین است. در واقع وبلاگ نویسی چیزی نیست جز یک آدرس اینترنتی و انتشار مطلب و در نتیجه شرکتهای فعال در این زمینه تلاش میکنند که افزایش امکانات جذابیت بیشتری برای کاربران فراهم کنند. اینگونه است که سرویسهای وبلاگ نویسی یاهو یا مایکروسافت نیز فضای قابل توجهی برای کاربران خود جهت آپلود تصویر یا فایلهای صوتی فراهم میکنند و یا تلاش میکنند با تلفیق سرویسهای متفاوت  جذابیت بیشتری ایجاد کنند.
به بلاگر و پیشرفت آن پس از خریداری توسط گوگل اشاره شد. بد نیست به نمونه موفق دیگری یعنی سرویس وبلاگ وردپرس نیز اشاره ای داشته باشم.این سایت شاید توسط شرکت بزرگی حداقل به ظاهر پشتیبانی نمی شود اما از لحاظ امکانات سخت افزاری و نیروی انسانی محدودیت خاصی ندارد. بگذارید اشاره ای به امکانات سخت افزاری این سایت از زبان اعضاء تیم مدیریت و پشتیانی آن داشته باشیم.

Since WordPress.com broke 10 million pageviews today, I thought it would be a good time to talk a little bit about keeping track of all the servers that run WordPress.com, Akismet, WordPress.org, Ping-o-matic, etc. Currently we have over 300 servers online in 5 different data centers across the country.

مطلب فوق در جولای 2007 توسط Barry Abrahamson  از تیم مدیریت وردپرس نوشته شده است و اشاره دارد که وردپرس با عبور از سقف ده میلیون بازدید صفحه (تقریبا دو برابر بازدید صفحات بلاگفا ) و در زمانی که از لحاظ تعداد وبلاگ تقریبا با بلاگفا یکسان بوده است (نزدیک یک میلیون وبلاگ) بیش از سیصد سرور اختصاصی و فعال در اختیار داشته اند.البته بخشی از آنها که نبایستی تعداد زیادی باشد برای سرویس پینگ یا مقابله با کامنتهای اسپم استفاده می شده است. بله، بیش از سیصد سرور در پنج دیتا سنتر  مطرح آمریکا. این تعداد تقریبا بیش از صد برابر (یا حتی صد و پنجاه برابر) امکانات سخت افزاری بزرگترین سایتهای فارسی است و چه بسا برابر بضاعت کل تجارت هاستینگ ایران باشد.جالب اینکه همچنان که Barry در وبلاگ خود توضیح می دهد تعداد بالایی از سرورها از لحاظ مشخصات سخت افزاری نیز در سطح بسیار بالایی قرار دارند. چنین امکاناتی بدین معنا هست که اگر حتی چند سرور سایت با مشکل مواجه شوند تنها بخش کمی از وبلاگها با اختلال مواجه می شوند و حتی اگر یک شرکت سرویس دهنده یا دیتاسنتر کلا با نیز مشکل مواجه شود باز هم سرورهای موجود در دیتاسنتر همچنان فعال هستند و شاید کمتر از یک سوم ترافیک سایت مختل شود.
با حسابی سرانگشتی و براساس اطلاعاتی که اعضای تیم وردپرس اشاره داشته اند که احتمالا این تعداد سرور نزدیک به پنجاه هزار دلار در ماه هزینه دارند (بین هفت تا دویست پنجاه دلار در ماه بر سرورها) و البته هزینه حقوق اعضای تیم مدیریت ورد پرس (که نزدیک 18 نفر هستند) را نیز بایستی در نظر گرفت.شاید بتوان گفت که هزینه هر ماه فعالیت وردپرس نزدیک به صدهزار دلار باشد. آیا درآمد شرکتهای مطرح هاستینگ ایرانی در ماه به این رقم می رسد؟ اینرا هم در نظر دارید که وردپرس در وبلاگها و یا سایت خود آگهی و تبلیغات منتشر نمیکند و از این طریق درآمدی ندارد.  البته ورد پرس این هزینه ها را بی دلیل نمی کند حتی اگر مبلغی که  توسط کاربران پولی خود دریافت میکند را در نظر نگیریم تنها در یک مورد که در اکتبر 2007  در سایتهای خبری منتشر شده است یک پیشنهاد دویست میلیون دلاری برای خرید این سایت وجود داشته است. این مبلغ  احتمالا این روزها بایستی بیشتر هم شده باشد و مطمئنا ارزش این سایت همانطور که در آخرین پیشنهاد نیز مشخص است صدها برابر هزینه های این سایت در طول چند سال فعالیتش است.
بله، پتانسیل بازار آگهی های آنلاین و همچنین پویایی تجارت الکترونیک و در ضمن کاهش هزینه های سخت افزاری در برابر درآمدها و همچنین رقابت سایتهای بزرگ و مطرح باعث شده است شاهد پیشرفت امکانات اختصاصی سایتهای خارجی به کاربران خود باشیم. مطمئنا اگر با دیدی آشنا به بازار تجارت الکترونیک ایران و واقع گرایانه به این قضیه نگاه کنیم فاصله بسیاری بخصوص از لحاظ امکانات(سخت افزاری و نرم افزاری)  بین سایتهای ایرانی و نمونه های موفق خارجی خواهیم دید همانطور که بازار کسب درآمد از سایتها و تجارت الکترونیک نیز در ایران حتی قابل مقایسه با خارج نیست. اگر امکانات سایتهای آن سوی آبها صدها برابر سایتهای ایرانی است درآمدشان را بایستی در مقیاس هزاران و یا دهها هزار بیشتر از سایتهای ایرانی اندازه بگیریم.  شاید بتوان تصور کرد مثلا شرکتی ایرانی سرمایه گذاری عظیمی در این زمینه داشته باشد و مثلا با اختصاص دهها سرور سایتی با امکانات بالا برای کاربران ایرانی فراهم کند اما آیا میتوان با توجه بازار محدود و کوچک تجارت الکترونیک در ایران این سرمایه گذاری را موجه و مثلا در چند سال قابل برگشت دانست؟آیا شما میتوانید فیلمی با اندازه ها و هزینه های فیلمهای هالیوودی بسازید و مثلا امیدوار باشید که با نمایش در ایران هزینه آن جبران  شود؟
حال با توجه به آنچه که گفته شد ممکن است برخی از کاربران ایرانی بگویند بازار کوچک تجارت آنلاین در ایران برای ما دلیل موجهی برای استفاده از سایتهای ایرانی نیست و به هر حال با توجه به امکاناتی که سایتهای مطرح خارجی ارائه میکنند ترجیح می دهیم از نمونه خارجی استفاده کنیم. باید بگوییم در حقیقت اشکال خاصی بر این منطق نمیتوان گرفت اما اگر قرار باشد همه  ما اینگونه فکر کنیم دیگر چه انتظاری از  وب ایرانی خواهیم داشت؟ وقتی کاربران ایرانی از سایتهای خارجی استفاده کنند و طبیعتا معدود تجاری هم که آگهی آنلاین را قبول دارند  با هزینه های دلاری در سایتهایی خارجی همچون گوگل تبلیغ کنند دیگر چگونه میتواند امید به سرمایه گذاری و پیشرفت در وب فارسی داشته باشیم؟ اگر قرار باشد ترافیک کاربران ایرانی به سوی سایتهای خارجی باشد و پول تبلیغات نیز توسط این سایتها دریافت شود دیگر چه رغبتی برای راه اندازی سایتهای فارسی یا توسعه بیشتر آنها وجود خواهد داشت؟(زمانی برای ما پرداخت هزینه ماهیانه یک سرور سخت  و در واقع سرمایه گذاری بود و حالا با استقبال ایرانیها از آگهی آنلاین و افزایش درآمد سایت توانسته ام سرورهای قدرتمند بیشتری را تهیه و هزینه آنرا پرداخت کنیم) اینرا هم در نظر بگیرید که هیچ کس جز یک ایرانی و فارسی زبان نمی تواند نسبت به خواسته ها و نیازهای کاربران فارسی زبان حساس باشد، براستی کدام سایتها نقش اصلی در پیشرفت وبلاگ فارسی را داشته اند؟ آیا بلاگر با وجود هزاران کاربر فارسی زبان خود رغبتی به ارائه پنل مدیریت فارسی پس از سالها نشان داد؟ حال بگذریم که هر از گاهی شاهد بلوکه شدن ایرانیان توسط سایتهای خارجی هستیم . براستی چه تضمینی وجود دارد که روزی گوگل همانطور که امروز بخش دانلود نرم افزارهای خود را بر ایرانیان مسدود کرده روزی دسترسی به امکانات دیگر را مسدود نکند؟ یا اینکه ایرانیها بازیچه مسائل سیاسی یا تجاری بین ایران و آمریکا قرار نگیرند و مثل آنچه که در یاهو که بی تردید مورد استقبال کاربران ایرانی است اتفاف افتاد  حتی نام ایران را از بخش ثبت نام خود برندارد؟ به زبان ساده اگر بخواهیم سایتهای ایران قابل رقابت با سایتهای خارجی داشته باشیم بایستی بازاری به همان اندازه هم داشته باشیم، لازم نیست برای پیشرفت وب فارسی فداکاری کنیم دید و انتظار معقول میتواند بهترین کمک برای پیشرفت باشد. اگر مثلا بلاگر با وجود حمایتهای گوگل  آگهی در وبلاگها نمایش نمی دهند در مقایسه ها یا انتقادات خود بایستی اشاره به بنرهای 728 پیکسلی لایو اسپیس هم در بالای وبلاگهای کاربران خود داشته باشیم در عین حال همه ما قبول داریم که انتقاد درست میتواند خود کمکی موثر در پیشرفت وب فارسی باشد.