تبلیغات و مرزهای اخلاقی
در تبلیغات همواره ابزارهایی برای جلب توجه و اعتبار بخشیدن به آگهی مطرح و مرسوم بوده است. حضور بازیگر معروف یا فردی خوش قیافه یا غلو در تاثیر یا کیفیت محصولات با کلماتی مبالغه آمیز! در طول زمان فراگرفته ایم که اگر مثلاً عکسی تبلیغاتی از اینکه بازیگر یا فرد معروفی ساعت خاصی به دست می بندند یا در حال نوشیدنی با برند خاصی است یا تصویرش در کنار عطر یا کرم پوست است منظور این نیست که او همواره از آنها استفاده میکند و یا مطلقاً آنها را تایید میکند و در واقع بسیاری از آگهی های تبلیغاتی نیز اصراری به ایجاد این باور ندارند. اما گاهی اوقات تبلیغات فراتر از این می رود و اینجاست که سوال پیش می آید که آیا استفاده از هر روشی برای جلب توجه و ایجاد اعتماد در تبلیغات اخلاقی است؟
بسیاری از ما تبلیغاتی را دیده ایم که بطور مثال فردی با روپوش پزشکی (در قالب یک پزشک، دانشمند یا کارشناس) قرص، شامپو یا محصولی را به عنوان یک راهکار یا درمان معرفی میکند و این در حالی است که میدانیم آن فرد نه پزشک یا کارشناس که تنها یک بازیگر فیلم تبلیغاتی است. در نمونه بسیار رایج دیگر افرادی هستند که در فیلمهای تبلیغاتی با اندامی بسیار ورزیده (که قطعاً حاصل سالها ورزش و تمرین سخت است) ادعا میکنند که تنها با ورزش با یک دستگاه خاص ورزشی یا خوردن یک مکمل یا قرص لاغری یا چاقی توانسته اند به اندامی مناسب دست پیدا کنند! مشخصاً ما شاهد یک نوع فریب و دروغ در اینگونه تبلیغات هستیم که تحت عنوان اینکه صرفاً فیلمی تبلیغاتی است آنرا توجیه و قانونی می دانند. براستی فرض کنید که فردی در بیمارستان با روپوش پزشکی (بدون آنکه پزشک باشد) و به شکلی که خود را عضوی از جامعه پزشکی نمایش میدهد به شما توصیه ای برای علاج بیماری خودتان یا نزدیکانتان کند آیا چنین چیزی را یک کلاه برداری و فریب نمی دانید؟ مرزهای اخلاقی تبلیغات کجاست؟ البته ما در فیلمهای سینمایی که افرادی را می بینیم که مثلا در قالب پزشک یا دانشمند فعالیت میکنند اما همه ما میدانیم که در حال دیدن یک فیلم سینمایی ( و نه مستند) هستیم که بازیگران آن صرفاً در حال بازی یک نقش در یک داستان هستند. آنها هرگز بطور مستقیم سعی نمی کنند ما (به عنوان) مخاطب را فریب دهند و ما نیز میدانیم که آنها دکتر نیستند. اما در مورد فیلمهای تبلیغاتی اینگونه نیست و در بسیاری از مواقع بازیگران این فیلمهای تبلیغاتی افرادی ناشناخته و بدون نام هستند که گاهی با نگاه مستقیم و گاهی در یک مصاحبه ساختگی در قالب دکتر و دانشمند در حال فریب مخاطب هستند.
بسیاری از ما تبلیغاتی را دیده ایم که بطور مثال فردی با روپوش پزشکی (در قالب یک پزشک، دانشمند یا کارشناس) قرص، شامپو یا محصولی را به عنوان یک راهکار یا درمان معرفی میکند و این در حالی است که میدانیم آن فرد نه پزشک یا کارشناس که تنها یک بازیگر فیلم تبلیغاتی است. در نمونه بسیار رایج دیگر افرادی هستند که در فیلمهای تبلیغاتی با اندامی بسیار ورزیده (که قطعاً حاصل سالها ورزش و تمرین سخت است) ادعا میکنند که تنها با ورزش با یک دستگاه خاص ورزشی یا خوردن یک مکمل یا قرص لاغری یا چاقی توانسته اند به اندامی مناسب دست پیدا کنند! مشخصاً ما شاهد یک نوع فریب و دروغ در اینگونه تبلیغات هستیم که تحت عنوان اینکه صرفاً فیلمی تبلیغاتی است آنرا توجیه و قانونی می دانند. براستی فرض کنید که فردی در بیمارستان با روپوش پزشکی (بدون آنکه پزشک باشد) و به شکلی که خود را عضوی از جامعه پزشکی نمایش میدهد به شما توصیه ای برای علاج بیماری خودتان یا نزدیکانتان کند آیا چنین چیزی را یک کلاه برداری و فریب نمی دانید؟ مرزهای اخلاقی تبلیغات کجاست؟ البته ما در فیلمهای سینمایی که افرادی را می بینیم که مثلا در قالب پزشک یا دانشمند فعالیت میکنند اما همه ما میدانیم که در حال دیدن یک فیلم سینمایی ( و نه مستند) هستیم که بازیگران آن صرفاً در حال بازی یک نقش در یک داستان هستند. آنها هرگز بطور مستقیم سعی نمی کنند ما (به عنوان) مخاطب را فریب دهند و ما نیز میدانیم که آنها دکتر نیستند. اما در مورد فیلمهای تبلیغاتی اینگونه نیست و در بسیاری از مواقع بازیگران این فیلمهای تبلیغاتی افرادی ناشناخته و بدون نام هستند که گاهی با نگاه مستقیم و گاهی در یک مصاحبه ساختگی در قالب دکتر و دانشمند در حال فریب مخاطب هستند.
تبلیغاتی که ما می بینیم چندین ضلع دارد یکی تولیدکننده و صاحب محصول یا برند، دومی پخش کننده تبلیغ (مثلا شبکه تلویزیونی یا شرکت مالک بیلبورد) و احتمالا شرکت تبلیغاتی تهیه کننده آگهی و در نهایت رگلاتور یا سازمان ناظر بر تبلیغات ... به نظر میرسد که نه تنها در ایران و بلکه در بسیاری از نقاط دنیا اراده خاصی برای رعایت اخلاق برای جلوگیری از اینگونه فریب مخاطب در این هیچکدام از این اضلاع دیده نمی شود.
+ نوشته شده در چهارشنبه بیست و سوم خرداد ۱۳۹۷ ساعت 18:42 توسط علیرضا
|
علیرضا شیرازی